• edukacyjne (np. matematyczne, biologiczno-chemiczne, językowe),
• zawodowe (np. techniczne, społeczne, medyczne).

Uzdolnienia

Wszystko to, czego uczysz się szybko i masz w tym zakresie najlepsze wyniki.   

Wszystko to, co przychodzi Ci łatwo nawet mimo niesprzyjających warunków np. hałas, zmieniający się często nauczyciel, czy Twoja nieobecność w szkole. 

Uzdolnienia mogą wiązać się z różnymi dziedzinami, formami działalności oraz przedmiotami szkolnymi, jak np.:

• uzdolnienia techniczne, 
• przyrodnicze, 
• społeczne, 
• matematyczne, 
• językowe, 
• plastyczne.

Umiejętności

Wszystko co potrafisz robić. 

Wszystko, co potrafisz wykonać (niekoniecznie szybko i z najlepszym rezultatem co przypisać można uzdolnieniom), mogą to być też umiejętności określane jako interpersonalne:

• współpraca w grupie, 
• umiejętność nawiązywania kontaktu z innymi, 
• umiejętność niesienia pomocy czy rozwiązywania problemów między ludźmi.

Cechy charakteru 

Charakter (osobowość) to wszystkie Twoje cechy, które "pokazujesz światu" w swoim zachowaniu, usposobieniu, stylu bycia. 

Przejawia się w Twoim zachowaniu wobec innych, w Twoim stosunku do obowiązków, nauki i pracy oraz w Twoim stosunku do samego siebie.

Przykładowe cechy: 

• koleżeński, 
• uprzejmy, 
• wyrozumiały, 
• prawdomówny,
• pracowity, 
• systematyczny, 
• punktualny, 
• oszczędny.

Pamiętaj także o swoich cechach negatywnych (wady - rzecz ludzka). Jednak w pewnych sytuacjach mogąca wpływać na wybór szkoły, jak też zawodu: np. niesystematyczność, 

odkładanie zazwyczaj spraw na ostatnią chwilę, może być poważnym utrudnieniem w nauce w jednym z najlepszych LO w mieście, czy studiowaniu np. medycyny.

Temperament

To nasz styl funkcjonowania na co dzień, który pokazujemy otoczeniu poprzez tempo, siłę i trwałość naszych reakcji oraz zachowań. 

Temperament jest w dużej mierze wrodzony, tzn. raczej nie ma tendencji do zmiany (jak np. zainteresowania), ludzie różnią się cechami temperamentu - zostały stworzone różne typologie temperamentu, do których warto sięgnąć przy wyborze szkoły.

Już teraz jesteś w stanie określić:

• czy jesteś osobą opanowaną, czy wybuchową?
• czy możesz pracować długo i jednostajnie, czy też w takiej sytuacji szybko się męczysz i  niecierpliwisz? - czy pracujesz szybko, czy też powoli?
• czy potrafisz skupić się tylko na jednym zajęciu, czy też możesz jednocześnie skupiać uwagę na kilku czynnościach?
• czy chciałbyś pracować raczej w jednym miejscu, czy też mieć możliwość przebywania przynajmniej w paru miejscach w ciągu swojego dnia pracy?

Samoocena

To ocena samego siebie, która obok wiedzy o sobie składa się na obraz siebie.

Samoocena tworzy się na podstawie wszelkich informacji, jakie otrzymujesz od otoczenia na temat własnej osoby oraz na podstawie informacji, które sam posiadasz na temat własnej osoby, w efekcie: to stopień, w jakim akceptujesz samego siebie oraz oceniasz swoje możliwości pod każdym względem.

To właśnie od samooceny zależy, czy swoje możliwości oceniasz:

• adekwatnie (samoocena adekwatna),
• nie doceniasz (samoocena zaniżona),
• przeceniasz (samoocena zawyżona). 

Idąc tym tropem - będzie to wpływać na Twój wybór szkoły.

Jeśli Twoja samoocena jest zaniżona, prawdopodobnie nie spróbujesz nawet wybrać szkoły, o której marzysz, z obawy przed niepowodzeniem w rekrutacji, jeśli natomiast przeceniasz swoje możliwości, możesz wybrać szkołę/szkoły do których niestety nie uda Ci się dostać.

Wartości

Wszystko to, co jest dla Ciebie ważne, cenne i motywuje Cię do podejmowania działań.

W zakresie wyboru zawodu wartością może być dla Ciebie:

• prestiż zawodu, wysokie zarobki,
• kierownicze stanowisko, 
• praca w dużym mieście, 
• praca dająca możliwość podróżowania.

W zakresie wyboru szkoły wartość może dla Ciebie stanowić: 

• prestiż szkoły, 
• przygotowanie do matury, czy też zawodu, 
• oferta nauki języków obcych, 
• odległość od Twojego miejsca zamieszkania, 
• atmosfera (nauczyciele, uczniowie).

Warto zastanowić się nad własnymi wartościami i stworzyć własną hierarchię.

1. Czego najbardziej chciał(a)byś się nauczyć? (nie tylko w szkole)
2. W czym widzisz największy sens?
3. Jaka praca męczyłaby Cię najbardziej?
4. W jakich okolicznościach najbardziej odpoczywasz?
5. Czy lubisz wyszukiwać informacje na jakiś konkretny temat? Jaki to temat?
6. Jak współpracujesz w grupie? Jaką rolę zazwyczaj w niej przyjmujesz?
7. Czy jesteś osobą zwinną? Wytrzymałą fizycznie? Szybką? Silną?
8. Co jest Twoją mocną stroną? (wymień co najmniej 3).
9. Co jest Twoją słabą stroną? (wymień co najmniej 3).
10. Co mógłbyś nazwać swoim talentem? Do czego masz „wrodzony dar”? Każdy z nas ma talenty – warto je odkryć.
11. Co uważasz za swoją największą wadę?
12. Jakie cechy najczęściej dostrzegają w tobie bliscy/znajomi?
13. Czy masz obecnie jakieś marzenia? Jakie?
14. Jak wyobrażasz sobie swoją wymarzoną pracę? 

• WADY POSTAWY – jeśli zostały zniwelowane za pomocą gimnastyki korekcyjnej, wówczas nie determinują w sposób znaczący wyboru zawodu;
• SKRZYWIENIA KRĘGOSŁUPA – skrzywienia II stopnia są przeciwwskazaniem do prac stojących, chodzących i połączonych z dźwiganiem; skrzywienie III i IV stopnia jest kalectwem i stanowi przeciwwskazanie do każdej pracy fizycznej – wymaga leczenia szpitalnego i sanatoryjnego;
• PŁASKOSTOPIE – płaskostopie II stopnia stanowi przeciwwskazanie do prac stojących, chodzących i połączonych z dźwiganiem; III stopień płaskostopia stanowi przeciwwskazanie do ciężkiej pracy fizycznej lub z elementami stania czy chodzenia;
• OGRANICZENIA MOŻLIWOŚCI MANIPULACYJNYCH ZWIĄZANE Z USZKODZENIAMI PALCÓW I DŁONI ORAZ RUCHOMOŚCI STAWÓW – ograniczenie sprawności rąk i dłoni utrudnia/uniemożliwia naprawy, montaże, pomiary, sterowanie ręczne; ograniczenie sprawności kończyn dolnych stanowi przeciwwskazanie do prac związanych z przemieszczaniem się w terenie i w polu ograniczonym (sterowanie niektórymi zespołami maszyn), naprawą i montażem dużych obiektów.

• UCZNIOWIE NIEWIDOMI – w wykonywaniu różnych zadań czynności wzrokowe są rekompensowane przez zmysł słuchu i/lub dotyku, stąd najbardziej wskazanymi zawodami są: muzyk, prawnik, instruktor rehabilitacji, masażysta, filolog, psycholog, informatyk;
• UCZNIOWIE NIEDOWIDZĄCY (SŁABOWIDZĄCY) – niemożliwe jest pełne skorygowanie wady za pomocą okularów, wzrok jest jednak wykorzystywany do orientacji, kierowania i kontrolowania przebiegu pracy: w przypadku wyboru zawodu ważne jest ustalenie stopnia stabilizacji wady i ewentualnej możliwości jej progresji;
• UCZNIOWIE Z KRÓTKOWZROCZNOŚCIĄ (czyli nieostrym widzeniem przedmiotów dalej położonych – korygowanym szkłami minusowymi) – przy dużej krótkowzroczności (powyżej 8 dioptrii) przeciwwskazane są wszelkie zawody wymagające wysiłku fizycznego, prace na wysokości, rusztowaniach; średnia krótkowzroczność (3-6 dioptrii) nie jest przeszkodą w wykonywaniu zawodu elektromechanika, krawca, chemika; zaś w zawodach, w których wymagana jest bardzo duża precyzja, rozróżnianie szczegółów i detali – przeciwwskazana jest nawet mała krótkowzroczność (1-3 dioptrii),
• UCZNIOWIE Z NADWZROCZNOŚCIĄ (nieostrym widzeniem przedmiotów z bliska, korygowaną szkłami plusowymi) – przeciwskazane są zawody wymagające dużej precyzji, drobiazgowości, przywiązywania uwagi do detali,
• UCZNIOWIE Z ASTYGMATYZMEM (niezbornością widzenia: zniekształconym i nieostrym obrazem w części pola widzenia, korygowaną za pomocą tzw. szkieł cylindrycznych); przeciwwskazane są wszelkie zawody wymagające precyzji, prawidłowej oceny odległości, zawody wymagające pracy na wysokości, obsługi maszyn w ruchu,
• UCZNIOWIE ZE ŚLEPOTĄ JEDNEGO OKA (jednoocze faktyczne) lub z NIEDOWIDZENIEM JEDNOOCZNYM (jednoocze praktyczne: zaburzona jest ostrość widzenia tylko jednego oka), UCZNIOWIE Z ZEZEM (nieskojarzonymi ruchami gałek ocznych, w efekcie których każde oko odbiera inny obraz), UCZNIOWIE Z ZABURZENIAMI POLA WIDZENIA (ubytkami i ograniczeniami w polu widzenia): przeciwwskazane są zawody wymagające widzenia przestrzennego, pracy na wysokości, przy obsłudze maszyn w ruchu; w pracy konieczna jest także ochrona sprawnego oka (przed urazami mechanicznymi, termicznymi, chemicznymi, przeciążeniem),
• UCZNIOWIE Z OCZOPLĄSEM (niemożnością utrzymania nieruchomo gałek ocznych): nie mogą wykonywać zawodów przemysłowych, wymagających precyzji, ponadto prac na wysokości czy pod ziemią, w niedostatecznym oświetleniu,
• UCZNIOWIE Z ZABURZENIAMI WIDZENIA BARW (zależnie od typu zaburzenia: daltonizm – brak rozróżnienia barwy czerwonej i zielonej; protanopia – brak rozróżnienia barwy czerwonej; deuteranopia – brak rozróżniania barwy zielonej; tritanopia – brak rozróżniania barwy niebieskiej), stanowią przeciwskazanie do wykonywania zawodów, w których barwy i ich odcienie odgrywają ważną rolę, np. kucharz, fryzjer, krawiec, elektronik, informatyk,
• UCZNIOWIE Z ZAĆMĄ (zmętnienie soczewki oka, które ogranicza do niego dopływ światła i utrudnia widzenie) stanowi ona przeciwwskazanie do wykonywania zawodów wymagających precyzji, prawidłowej percepcji kształtów, liter i cyfr, widzenia obuocznego,
• UCZNIOWIE Z JASKRĄ (wzrost ciśnienia w gałce ocznej, często uwarunkowana genetycznie): uczniowie ci nie mogą wykonywać ciężkich prac fizycznych, w ruchu i na wysokościach, w warunkach promieniowania, w zmiennym oświetleniu, wymagających dużej precyzji i koncentracji na szczegółach,
• UCZNIOWIE Z ZAPALENIEM SPOJÓWEK – przeciwwskazane są zawody, w których mogą występować czynniki uczulające: praca w pyle, kurzu, dymie, gazach drażniących, zmiennych warunkach termicznych, przy obsłudze maszyn i urządzeń w ruchu.

• UCZNIOWIE Z WADAMI SŁUCHU (głuchota – całkowity zanik słuchu lub tak ograniczony, że niemożliwe jest pełne skorygowanie go aparatem słuchowym co utrudnia orientację w otoczeniu i porozumiewanie się z innymi); przeciwskazane są zawody wymagające pracy z klientem, przy obsłudze i kontroli maszyn o sygnalizacji dźwiękowej, pracy w ruchu ulicznym, a także przy słabym oświetleniu
• UCZNIOWIE Z NIEDOSŁUCHEM (uszkodzenie słuchu poddające się korekcji aparatem słuchowym): uczeń nie może wykonywać zawodów wymagających stałych kontaktów z klientami, pracy w hałasie (zawody przemysłowe), pracy na wysokości, rusztowaniach
• UCZNIOWIE Z ZABURZENIAMI RÓWNOWAGI (skutkują one zwykle upadkami, urazami): uczeń nie może wykonywać zawodów przemysłowych, wymagających obsługi maszyn, używania ostrych narzędzi, stałego przemieszczania się, ponadto pracy na wysokości, w terenie, na nierównym podłożu
• UCZNIOWIE Z WADAMI WYMOWY (bełkotanie – dyslalia, mowa nosowa, mowa niewyraźna, jąkanie): wady te stanowią przeciwwskazanie do wykonywania zawodów wymagających częstych zawodowych kontaktów z innymi ludźmi, a zwłaszcza publicznych wystąpień,
• UCZNIOWIE Z PRZEWLEKŁYM NIEŻYTOWYM I ROPNYM ZAPALENIEM UCHA ŚRODKOWEGO: przeciwwskazane są zawody wymagające wysiłku fizycznego, związane z częstymi zmianami ciśnienia, w trudnych warunkach atmosferycznych, w zmiennej temperaturze, w hałasie
• UCZNIOWIE ZE STANAMI ZAPALNYMI NOSA (przeciwwskazane są zawody narażające na kontakt z potencjalnymi alergenami – ważna jest ich wcześniejsza, dokładna diagnoza)
• UCZNIOWIE Z ZABURZENIAMI SMAKU I WĘCHU stanowią przeciwwskazanie do pracy w zawodach gastronomicznych, związanych z piekarstwem, cukiernictwem, przetwórstwem spożywczym; w przypadku zaburzeń węchu zabronione jest także wykonywanie zawodów bazujących np. na ocenie zagrożeń dla środowiska za pomocą węchu.

• UCZNIOWIE Z ZABURZENIAMI CZYNNOŚCIOWYMI UKŁADU NERWOWEGO (NERWICE I CHOROBY PSYCHICZNE) przeciwwskazane są zawody związane z napięciem emocjonalnym, wymagające dużej koncentracji uwagi, szybkiego tempa pracy, związane ze stresem, dużą odpowiedzialnością, stałym komunikowaniem się z innymi ludźmi, kierowaniem ludźmi; ponadto zawody wymagające prowadzenia pojazdów, obsługi skomplikowanej aparatury, pracy na wysokości, ale też zawody związane z ekspozycją na czynniki neurotoksyczne, promieniowanie i hałas,
• UCZNIOWIE Z EPILEPSJĄ: przeciwskazaniem są zawody przemysłowe, wymagające obsługi maszyn i urządzeń, prowadzenia pojazdów, pracy na wysokościach, szybkiego tempa działań, ponadto wszędzie tam, gdzie występuje ryzyko porażenia prądem, ekspozycji na promieniowanie, czynniki toksyczne, hałas, przy nagłych zmianach temperatury,
• UCZNIOWIE Z MÓZGOWYM PORAŻENIEM DZIECIĘCYM (MPD): zwykle objawia się niedowładami, wzmożonym napięciem mięśniowym, niesprawnością ruchową, zaburzeniami równowagi, wadami wzroku, słuchu i mowy oraz często także niepełnosprawnością intelektualną – przeciwskazania zatem analogicznie jak do w/w schorzeń,
• UCZNIOWIE ZE STWARDNIENIEM ROZSIANYM (SM) – zmiany w rdzeniu kręgowym powodują stopniowo zaburzenia w przewodzeniu impulsów nerwowych, a w efekcie drętwienie i drżenie kończyn, niedowłady, zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej, osłabienie wzroku i słuchu, a także mowy, zaburzenia pamięci – przeciwwskazania są zatem takie same jak w przypadku mózgowego porażenia dziecięcego,
• UCZNIOWIE ZE STANAMI POURAZOWYMI OUN (urazach głowy ze wstrząśnieniem mózgu): zwykle ograniczenia utrzymują się do około roku po urazie; jeśli uraz jest silny i towarzyszy mu encefalopatia pourazowa przeciwwskazane są zawody wymagające stałej koncentracji i podzielności uwagi, podejmowania ryzyka.

– przeciwwskazane są zawody wymagające pracy w niekorzystnym środowisku, np. zapyleniu, wymagającym kontaktu z odczynnikami, związkami chemicznymi, tworzywami sztucznymi.

• UCZNIOWIE Z PRZEWLEKŁYM ZAPALENIEM OSKRZELI – głównym przeciwwskazaniem są zawody wymagające pracy w zanieczyszczonym środowisku, narażające na kontakt z gazami drażniącymi, odczynnikami chemicznymi, pyłami.
• UCZNIOWIE Z ASTMĄ OSKRZELOWĄ – ciężkie postacie uniemożliwiają pracę wymagającą jakiegokolwiek wysiłku fizycznego, również związane ze stresem czy napięciem; jeśli astma ma zdiagnozowane podłoże alergiczne – przeciwwskazane są zawody narażające na kontakt z określonym alergenem,
• UCZNIOWIE Z GRUŹLICĄ PŁUC – przeciwskazana jest praca fizyczna, w trudnych warunkach klimatycznych, narażająca na kontakt z czynnikami chemicznymi, pyłami, ale też wymagająca stałych kontaktów z innymi ludźmi, ponadto przy produkcji żywności.

• UCZEŃ Z WADAMI SERCA, UCZEŃ Z ZABURZENIAMI RYTMU SERCA,
• UCZEŃ Z NADCIŚNIENIEM TĘTNICZYM – często ma skłonności do omdleń, zawroty głowy, bóle w klatce piersiowej, czuje zmęczenie: przeciwwskazane są zatem zawody wymagające pracy fizycznej, ciągłego przemieszczania się, również w kontakcie z prądem elektrycznym, w trudnych warunkach klimatycznych, w wysokiej temperaturze, w stresie,
• UCZEŃ Z TZW. SZMERAMI – jeśli szmery towarzyszą rozwojowi i wraz z nim ustępują – nie determinują wyboru zawodu; jeśli jednak są to tzw. szmery skurczowe – po dokonaniu pełnej diagnostyki kardiologicznej należy ocenić możliwości i zagrożenia związane z wyborem określonego zawodu,
• UCZEŃ Z HEMOFILIĄ (skazą krwotoczną) – nie może wykonywać wszelkich zawodów wymagających pracy fizycznej, zwłaszcza tej narażającej na różnego typu urazy,
• UCZEŃ Z ŻYLAKAMI KOŃCZYN DOLNYCH – przeciwwskazane są zawody wymagające długotrwałej pozycji stojącej lub siedzącej bez możliwości jej zmiany, ponadto zawody wymagające chodzenia po nierównej powierzchni i schodach oraz wymagające dźwigania.

• UCZEŃ Z PRZEWLEKŁYMI STANAMI ZAPALNYMI NEREK I PĘCHERZA MOCZOWEGO
• UCZEŃ Z REFLUKSEM (ODPŁYWEM WSTECZNYM PĘCHERZOWO-MOCZOWYM)
• UCZEŃ Z KAMICĄ NERKOWĄ
• UCZEŃ Z ZESPOŁEM NERCZYCOWYM
• UCZEŃ Z NIEWYDOLNOŚCIĄ NEREK:

w/w schorzenia uniemożliwiają wykonywanie pracy fizycznej, zwłaszcza wymagającej dźwigania, pracy tylko w pozycji stojącej, pracy w terenie, w zmiennych warunkach atmosferycznych, w stale niskich temperaturach, a także w kontakcie z substancjami toksycznymi czy drażniącymi.

• UCZEŃ Z CHOROBĄ REUMATYCZNĄ (bóle i obrzęki stawów, zaburzenia pracy mięśnia sercowego, zmiany w układzie nerwowym pod postacią mimowolnych ruchów głowy, rąk),
• UCZEŃ Z MŁODZIEŃCZYM REUMATOIDALNYM ZAPALENIEM STAWÓW (sztywność stawów, gorączka, często wysypka na klatce piersiowej i udach):uczeń nie może wykonywać zawodów wymagających pracy fizycznej, podnoszenia, dźwigania, pracy w zmiennych warunkach atmosferycznych,na wysokości, pod ziemią, w kontakcie z substancjami drażniącymi czy toksycznymi, a także pracy wymagającej dużej precyzji i koncentracji na szczegółach.

• UCZEŃ Z NIEDOBORAMI WZROSTOWYMI (NISKOROSŁOŚCIĄ) – przeciwwskazane są zawody wymagające pracy fizycznej,
• UCZEŃ Z NADMIERNYM WZROSTEM (GIGANTYZMEM) – przeciwwskazane są zawody wymagające obsługi maszyn i urządzeń, pracy na wysokości, na rusztowaniach,
• UCZEŃ Z NIEDOBOREM WAGI – nie może wykonywać pracy wymagającej dużej wydolności fizycznej, dużej odporności psychicznej, w zmiennych warunkach klimatycznych; jeśli niedobór wagi jest efektem choroby – przeciwwskazania zależą od jej rodzaju,
• UCZEŃ Z NADWAGĄ – nie może wykonywać pracy na wysokości, ponadto pracy wymagającej szybkiego tempa i precyzji, a także pracy w przemyśle spożywczym: przetwórstwie, cukiernictwie, piekarstwie,
• UCZEŃ Z CUKRZYCĄ – przeciwwskazane są zawody wymagające wysiłku fizycznego, pracy na wysokości, pracy pod ziemią, w zmiennych i trudnych warunkach klimatycznych, ponadto w środowisku stresogennym.

• UCZEŃ Z ZABURZENIAMI ZMYSŁU DOTYKU – nie może wykonywać zawodów polegających na obsłudze urządzeń, pracach montażowych
• UCZEŃ Z NADMIERNĄ POTLIWOŚCIĄ RĄK – nie może wykonywać zawodów opierających się na kontakcie z innymi w kontekście zabiegów pielęgnacyjnych, leczniczych, kosmetycznych, a także zawodów narażających na kontakt z prądem elektrycznym, wymagających ręcznej obsługi urządzeń,
• UCZEŃ Z NADMIERNĄ SUCHOŚCIĄ SKÓRY – również dyskwalifikuje w zawodach wymagających bezpośredniego kontaktu z innymi (j.w), a także montażu drobnych elementów.

• UCZEŃ Z CHOROBAMI WĄTROBY – m.in. wirusowe zapalenie wątroby (typu B, C, D) stanowi przeciwwskazanie do zawodów wymagających wysiłku fizycznego, kontaktów z materiałem biologicznym (zawody medyczne), zawodów gastronomicznych, ponadto kontaktu z czynnikami chemicznymi, toksycznymi,
• UCZEŃ Z CHOROBĄ WRZODOWĄ ŻOŁĄDKA – nie może wykonywać zawodów wymagających ciężkiej pracy fizycznej, kontaktu z substancjami toksycznymi, zawodów gastronomicznych, a także narażających na stres.