Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. OK, rozumiem

Doradztwo edukacyjno-zawodowe dla uczniów niepełnosprawnych

W tym miejscu będą mieć Państwo okazję do przyjrzenia się różnym aspektom pracy doradcy zawodowego z uczniem niepełnosprawnym: zarówno w zakresie zadań doradcy,
sfer psychofizycznych ucznia podlegających ocenie przydatności do zawodu, jak też dysfunkcji zdrowotnych ograniczających wybór zawodu.

Zachęcamy również do zapoznania się z informacjami na temat szkół ponadgimnazjalnych
w naszym mieście, które kierują swoją ofertę do uczniów niepełnosprawnych.

Zadania Doradcy Zawodowego Osoby Niepełnosprawnej

 

(wg. C. Łuszczyński, 1982):

 

  • diagnoza potrzeb ucznia oraz czynników będących źródłem jego osobistej satysfakcji
  • zdobycie pewności, że skompletowane są wszelkie niezbędne z punktu widzenia wyboru szkoły/zawodu badania, opinie, oceny
  • dokładna znajomość cech indywidualnych i predyspozycji ucznia niepełnosprawnego w kontekście wymagań danego zawodu
  • uwzględnienie presji środowiska, w tym presji rodziny ucznia na wybór określonej ścieżki kształcenia/zawodu
  • omówienie wyników badań, dokonanie analizy zawodu w kontekście jego wymagań oraz korzyści, jakie może przynieść uczniowi jego wybór.

 

Opracowanie

(na podst. G. Sołtysińska „ABC doradcy zawodowego. Poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych. Materiały dla szkolnego doradcy zawodowego”, KOWEZiU, Warszawa 2010)

Elżbieta Swat-Padrok

Sfery Psychofizyczne Podlegające Ocenie Przydatności Osoby Niepełnosprawnej Do Wykonywania Zawodu

(wg. W.Kreft i in., "Podręcznik oceny zawodu z punktu widzenia różnego rodzaju niepełnosprawności”,

KUP, Warszawa 2000)

  • SPRAWNOŚĆ KOŃCZYN DOLNYCH

(zdolność do pracy w pozycji stojącej, przemieszczania się, szybkość)

  • SPRAWNOŚĆ KOŃCZYN GÓRNYCH

(zręczność, manipulacja, precyzyjność)

  • SPRAWNOŚĆ NARZĄDÓW ZMYSŁÓW

(wzrok, słuch, węch, smak, równowaga)

  • SPRAWNOŚĆ SENSOMOTORYCZNA

(widzenie stereoskopowe, rozróżnianie barw, percepcja kształtów, koordynacja wzrokowo-ruchowa)

  • SPRAWNOŚĆ UKŁADÓW FIZJOLOGICZNYCH

(krążenia, oddechowego, kostno-stawowego, trawiennego)

  • SPRAWNOŚCI PSYCHICZNE

(poziom rozwoju intelektualnego, współwystępowanie zaburzeń/chorób psychicznych)

  • CECHY OGÓLNE

(budowa ciała, wydolność fizyczna, ekspresja werbalna)

  • INNE CZYNNIKI

(np. problemy z wyglądem – widoczne kalectwo, zniekształcenia, ponadto nosicielstwo chorób zakaźnych).

Opracowanie

Elżbieta Swat-Padrok

 

Kryteria Oceny Zawodu I Związanych Z Nim Stanowisk Pracy W Doradztwie Zawodowym Dla Osób Niepełnosprawnych

(wg. W.Kreft i in., "Podręcznik oceny zawodu z punktu widzenia różnego rodzaju niepełnosprawności”, KUP, Warszawa 2000)

1. CZY W ZAWODZIE WAŻNE SĄ CECHY FIZYCZNE?

– mocna budowa ciała

– wysoka wydolność fizyczna

– sprawność układów: krążenia, oddechowego, ruchowego, mięśniowego

– sprawność narządu wzroku, słuchu, węchu, dotyku, smaku

– sprawność narządu równowagi

2. CZY W ZAWODZIE WYMAGANE SĄ WAŻNE SPRAWNOŚCI SENSORYCZNE?

– rozróżnianie barw, widzenie stereoskopowe (przestrzenne)

– koordynacja wzrokowo-ruchowa

– spostrzegawczość

– zręczność rąk

3. JAKIE KATEGORIE CZYNNOŚCI DOMINUJĄ W WYKONYWANIU ZAWODU?

– czy są to czynności: werbalne, motoryczne, sensoryczne, intelektualne?

4. JAKA JEST OCENA ZAWODU W KONTEKŚCIE OGÓLNEGO OBCIĄŻENIA FIZYCZNEGO?

 

 

Opracowanie:

Elżbieta Swat-Padrok

 

W ocenie przydatności zawodowej ucznia z niepełnosprawnością kluczowe znaczenie ma DIAGNOZA (ocena aktualnego stanu zdrowia) oraz PROGNOZA (przewidywanie ewentualnych pozytywnych lub negatywnych zmian w funkcjonowaniu organizmu).

Najczęściej występujące schorzenia:

UKŁAD RUCHOWY – najbardziej wskazane zawody to takie, które nie wymagają chodzenia czy stania, dużego wysiłku fizycznego, ponadto zawody wykonywane w temperaturze pokojowej, wewnątrz pomieszczenia, bez pyłu i wilgoci.

  • WADY POSTAWY – jeśli zostały zniwelowane za pomocą gimnastyki korekcyjnej, wówczas nie determinują w sposób znaczący wyboru zawodu;
  • SKRZYWIENIA KRĘGOSŁUPA – skrzywienia II stopnia są przeciwwskazaniem do prac stojących, chodzących i połączonych z dźwiganiem; skrzywienie III i IV stopnia jest kalectwem i stanowi przeciwwskazanie do każdej pracy fizycznej – wymaga leczenia szpitalnego i sanatoryjnego;
  • PŁASKOSTOPIE – płaskostopie II stopnia stanowi przeciwwskazanie do prac stojących, chodzących i połączonych z dźwiganiem; III stopień płaskostopia stanowi przeciwwskazanie do ciężkiej pracy fizycznej lub z elementami stania czy chodzenia;
  • OGRANICZENIA MOŻLIWOŚCI MANIPULACYJNYCH ZWIĄZANE Z USZKODZENIAMI PALCÓW I DŁONI ORAZ RUCHOMOŚCI STAWÓW – ograniczenie sprawności rąk i dłoni utrudnia/uniemożliwia naprawy, montaże, pomiary, sterowanie ręczne; ograniczenie sprawności kończyn dolnych stanowi przeciwwskazanie do prac związanych z przemieszczaniem się w terenie i w polu ograniczonym (sterowanie niektórymi zespołami maszyn), naprawą i montażem dużych obiektów.

UKŁAD WZROKOWY – w przypadku niektórych zawodów samo noszenie szkieł może stanowić przeciwwskazanie do ich wykonywania (np. praca na rusztowaniach, w dużym zapyleniu, w wysokiej temperaturze).

  • UCZNIOWIE NIEWIDOMI – w wykonywaniu różnych zadań czynności wzrokowe są rekompensowane przez zmysł słuchu i/lub dotyku, stąd najbardziej wskazanymi zawodami są: muzyk, prawnik, instruktor rehabilitacji, masażysta, filolog, psycholog, informatyk;
  • UCZNIOWIE NIEDOWIDZĄCY (SŁABOWIDZĄCY) – niemożliwe jest pełne skorygowanie wady za pomocą okularów, wzrok jest jednak wykorzystywany do orientacji, kierowania i kontrolowania przebiegu pracy: w przypadku wyboru zawodu ważne jest ustalenie stopnia stabilizacji wady i ewentualnej możliwości jej progresji;
  • UCZNIOWIE Z KRÓTKOWZROCZNOŚCIĄ (czyli nieostrym widzeniem przedmiotów dalej położonych – korygowanym szkłami minusowymi) – przy dużej krótkowzroczności (powyżej 8 dioptrii) przeciwwskazane są wszelkie zawody wymagające wysiłku fizycznego, prace na wysokości, rusztowaniach; średnia krótkowzroczność (3-6 dioptrii) nie jest przeszkodą w wykonywaniu zawodu elektromechanika, krawca, chemika; zaś w zawodach, w których wymagana jest bardzo duża precyzja, rozróżnianie szczegółów i detali – przeciwwskazana jest nawet mała krótkowzroczność (1-3 dioptrii),
  • UCZNIOWIE Z NADWZROCZNOŚCIĄ (nieostrym widzeniem przedmiotów z bliska, korygowaną szkłami plusowymi) – przeciwskazane są zawody wymagające dużej precyzji, drobiazgowości, przywiązywania uwagi do detali,
  • UCZNIOWIE Z ASTYGMATYZMEM (niezbornością widzenia: zniekształconym i nieostrym obrazem w części pola widzenia, korygowaną za pomocą tzw. szkieł cylindrycznych); przeciwwskazane są wszelkie zawody wymagające precyzji, prawidłowej oceny odległości, zawody wymagające pracy na wysokości, obsługi maszyn w ruchu,
  • UCZNIOWIE ZE ŚLEPOTĄ JEDNEGO OKA (jednoocze faktyczne) lub z NIEDOWIDZENIEM JEDNOOCZNYM (jednoocze praktyczne: zaburzona jest ostrość widzenia tylko jednego oka), UCZNIOWIE Z ZEZEM (nieskojarzonymi ruchami gałek ocznych, w efekcie których każde oko odbiera inny obraz), UCZNIOWIE Z ZABURZENIAMI POLA WIDZENIA (ubytkami i ograniczeniami w polu widzenia): przeciwwskazane są zawody wymagające widzenia przestrzennego, pracy na wysokości, przy obsłudze maszyn w ruchu; w pracy konieczna jest także ochrona sprawnego oka (przed urazami mechanicznymi, termicznymi, chemicznymi, przeciążeniem),
  • UCZNIOWIE Z OCZOPLĄSEM (niemożnością utrzymania nieruchomo gałek ocznych): nie mogą wykonywać zawodów przemysłowych, wymagających precyzji, ponadto prac na wysokości czy pod ziemią, w niedostatecznym oświetleniu,
  • UCZNIOWIE Z ZABURZENIAMI WIDZENIA BARW (zależnie od typu zaburzenia: daltonizm – brak rozróżnienia barwy czerwonej i zielonej; protanopia – brak rozróżnienia barwy czerwonej; deuteranopia – brak rozróżniania barwy zielonej; tritanopia – brak rozróżniania barwy niebieskiej), stanowią przeciwskazanie do wykonywania zawodów, w których barwy i ich odcienie odgrywają ważną rolę, np. kucharz, fryzjer, krawiec, elektronik, informatyk,
  • UCZNIOWIE Z ZAĆMĄ (zmętnienie soczewki oka, które ogranicza do niego dopływ światła i utrudnia widzenie) stanowi ona przeciwwskazanie do wykonywania zawodów wymagających precyzji, prawidłowej percepcji kształtów, liter i cyfr, widzenia obuocznego,
  • UCZNIOWIE Z JASKRĄ (wzrost ciśnienia w gałce ocznej, często uwarunkowana genetycznie): uczniowie ci nie mogą wykonywać ciężkich prac fizycznych, w ruchu i na wysokościach, w warunkach promieniowania, w zmiennym oświetleniu, wymagających dużej precyzji i koncentracji na szczegółach,
  • UCZNIOWIE Z ZAPALENIEM SPOJÓWEK – przeciwwskazane są zawody, w których mogą występować czynniki uczulające: praca w pyle, kurzu, dymie, gazach drażniących, zmiennych warunkach termicznych, przy obsłudze maszyn i urządzeń w ruchu

 

UKŁAD SŁUCHOWY I RÓWNOWAGI

  • UCZNIOWIE Z WADAMI SŁUCHU (głuchota – całkowity zanik słuchu lub tak ograniczony, że niemożliwe jest pełne skorygowanie go aparatem słuchowym co utrudnia orientację w otoczeniu i porozumiewanie się z innymi); przeciwskazane są zawody wymagające pracy z klientem, przy obsłudze i kontroli maszyn o sygnalizacji dźwiękowej, pracy w ruchu ulicznym, a także przy słabym oświetleniu
  • UCZNIOWIE Z NIEDOSŁUCHEM (uszkodzenie słuchu poddające się korekcji aparatem słuchowym): uczeń nie może wykonywać zawodów wymagających stałych kontaktów z klientami, pracy w hałasie (zawody przemysłowe), pracy na wysokości, rusztowaniach
  • UCZNIOWIE Z ZABURZENIAMI RÓWNOWAGI (skutkują one zwykle upadkami, urazami): uczeń nie może wykonywać zawodów przemysłowych, wymagających obsługi maszyn, używania ostrych narzędzi, stałego przemieszczania się, ponadto pracy na wysokości, w terenie, na nierównym podłożu
  • UCZNIOWIE Z WADAMI WYMOWY (bełkotanie – dyslalia, mowa nosowa, mowa niewyraźna, jąkanie): wady te stanowią przeciwwskazanie do wykonywania zawodów wymagających częstych zawodowych kontaktów z innymi ludźmi, a zwłaszcza publicznych wystąpień,
  • UCZNIOWIE Z PRZEWLEKŁYM NIEŻYTOWYM I ROPNYM ZAPALENIEM UCHA ŚRODKOWEGO: przeciwwskazane są zawody wymagające wysiłku fizycznego, związane z częstymi zmianami ciśnienia, w trudnych warunkach atmosferycznych, w zmiennej temperaturze, w hałasie
  • UCZNIOWIE ZE STANAMI ZAPALNYMI NOSA (przeciwwskazane są zawody narażające na kontakt z potencjalnymi alergenami – ważna jest ich wcześniejsza, dokładna diagnoza)
  • UCZNIOWIE Z ZABURZENIAMI SMAKU I WĘCHU stanowią przeciwwskazanie do pracy w zawodach gastronomicznych, związanych z piekarstwem, cukiernictwem, przetwórstwem spożywczym; w przypadku zaburzeń węchu zabronione jest także wykonywanie zawodów bazujących np. na ocenie zagrożeń dla środowiska za pomocą węchu

UKŁAD NERWOWY

  • UCZNIOWIE Z ZABURZENIAMI CZYNNOŚCIOWYMI UKŁADU NERWOWEGO (NERWICE I CHOROBY PSYCHICZNE) przeciwwskazane są zawody związane z napięciem emocjonalnym, wymagające dużej koncentracji uwagi, szybkiego tempa pracy, związane ze stresem, dużą odpowiedzialnością, stałym komunikowaniem się z innymi ludźmi, kierowaniem ludźmi; ponadto zawody wymagające prowadzenia pojazdów, obsługi skomplikowanej aparatury, pracy na wysokości, ale też zawody związane z ekspozycją na czynniki neurotoksyczne, promieniowanie i hałas,
  • UCZNIOWIE Z EPILEPSJĄ: przeciwskazaniem są zawody przemysłowe, wymagające obsługi maszyn i urządzeń, prowadzenia pojazdów, pracy na wysokościach, szybkiego tempa działań, ponadto wszędzie tam, gdzie występuje ryzyko porażenia prądem, ekspozycji na promieniowanie, czynniki toksyczne, hałas, przy nagłych zmianach temperatury,
  • UCZNIOWIE Z MÓZGOWYM PORAŻENIEM DZIECIĘCYM (MPD): zwykle objawia się niedowładami, wzmożonym napięciem mięśniowym, niesprawnością ruchową, zaburzeniami równowagi, wadami wzroku, słuchu i mowy oraz często także niepełnosprawnością intelektualną – przeciwskazania zatem analogicznie jak do w/w schorzeń,
  • UCZNIOWIE ZE STWARDNIENIEM ROZSIANYM (SM) – zmiany w rdzeniu kręgowym powodują stopniowo zaburzenia w przewodzeniu impulsów nerwowych, a w efekcie drętwienie i drżenie kończyn, niedowłady, zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej, osłabienie wzroku i słuchu, a także mowy, zaburzenia pamięci – przeciwwskazania są zatem takie same jak w przypadku mózgowego porażenia dziecięcego,
  • UCZNIOWIE ZE STANAMI POURAZOWYMI OUN (urazach głowy ze wstrząśnieniem mózgu): zwykle ograniczenia utrzymują się do około roku po urazie; jeśli uraz jest silny i towarzyszy mu encefalopatia pourazowa przeciwskazane są zawody wymagające stałej koncentracji i podzielności uwagi, podejmowania ryzyka.

 

UKŁAD ODDECHOWY – przeciwwskazane są zawody wymagające pracy w niekorzystnym środowisku, np. zapyleniu, wymagającym kontaktu z odczynnikami, związkami chemicznymi, tworzywami sztucznymi.

 

  • UCZNIOWIE Z PRZEWLEKŁYM ZAPALENIEM OSKRZELI – głównym przeciwskazaniem są zawody wymagające pracy w zanieczyszczonym środowisku, narażające na kontakt z gazami drażniącymi, odczynnikami chemicznymi, pyłami.
  • UCZNIOWIE Z ASTMĄ OSKRZELOWĄ – ciężkie postacie uniemożliwiają pracę wymagającą jakiegokolwiek wysiłku fizycznego, również związane ze stresem czy napięciem; jeśli astma ma zdiagnozowane podłoże alergiczne – przeciwwskazane są zawody narażające na kontakt z określonym alergenem,
  • UCZNIOWIE Z GRUŹLICĄ PŁUC – przeciwskazana jest praca fizyczna, w trudnych warunkach klimatycznych, narażająca na kontakt z czynnikami chemicznymi, pyłami, ale też wymagająca stałych kontaktów z innymi ludźmi, ponadto przy produkcji żywności.

 

UKŁAD KRĄŻENIA

  • UCZEŃ Z WADAMI SERCA, UCZEŃ Z ZABURZENIAMI RYTMU SERCA,
    UCZEŃ Z NADCIŚNIENIEM TĘTNICZYM – często ma skłonności do omdleń, zawroty głowy, bóle w klatce piersiowej, czuje zmęczenie: przeciwskazane są zatem zawody wymagające pracy fizycznej, ciągłego przemieszczania się, również w kontakcie z prądem elektrycznym, w trudnych warunkach klimatycznych, w wysokiej temperaturze, w stresie,
  • UCZEŃ Z TZW. SZMERAMI – jeśli szmery towarzyszą rozwojowi i wraz z nim ustępują – nie determinują wyboru zawodu; jeśli jednak są to tzw. szmery skurczowe – po dokonaniu pełnej diagnostyki kardiologicznej należy ocenić możliwości i zagrożenia związane z wyborem określonego zawodu,
  • UCZEŃ Z HEMOFILIĄ (skazą krwotoczną) – nie może wykonywać wszelkich zawodów wymagających pracy fizycznej, zwłaszcza tej narażającej na różnego typu urazy,
  • UCZEŃ Z ŻYLAKAMI KOŃCZYN DOLNYCH – przeciwskazane są zawody wymagające długotrwałej pozycji stojącej lub siedzącej bez możliwości jej zmiany, ponadto zawody wymagające chodzenia po nierównej powierzchni i schodach oraz wymagające dźwigania.

 

UKŁAD MOCZOWY

  • UCZEŃ Z PRZEWLEKŁYMI STANAMI ZAPALNYMI NEREK I PĘCHERZA MOCZOWEGO
  • UCZEŃ Z REFLUKSEM (ODPŁYWEM WSTECZNYM PĘCHERZOWO-MOCZOWYM)
  • UCZEŃ Z KAMICĄ NERKOWĄ
  • UCZEŃ Z ZESPOŁEM NERCZYCOWYM
  • UCZEŃ Z NIEWYDOLNOŚCIĄ NEREK:

w/w schorzenia uniemożliwiają wykonywanie pracy fizycznej, zwłaszcza wymagającej dźwigania, pracy tylko w pozycji stojącej, pracy w terenie, w zmiennych warunkach atmosferycznych, w stale niskich temperaturach, a także w kontakcie z substancjami toksycznymi czy drażniącymi.

 

CHOROBY TKANKI ŁĄCZNEJ

  • UCZEŃ Z CHOROBĄ REUMATYCZNĄ (bóle i obrzęki stawów, zaburzenia pracy mięśnia sercowego, zmiany w układzie nerwowym pod postacią mimowolnych ruchów głowy, rąk), UCZEŃ Z MŁODZIEŃCZYM REUMATOIDALNYM ZAPALENIEM STAWÓW (sztywność stawów, gorączka, często wysypka na klatce piersiowej i udach):

uczeń nie może wykonywać zawodów wymagających pracy fizycznej, podnoszenia, dźwigania, pracy w zmiennych warunkach atmosferycznych, na wysokości, pod ziemią, w kontakcie z substancjami drażniącymi czy toksycznymi, a także pracy wymagającej dużej precyzji i koncentracji na szczegółach.

 

UKŁAD DOKREWNY (ENDOKRYNOLOGICZNY)

  • UCZEŃ Z NIEDOBORAMI WZROSTOWYMI (NISKOROSŁOŚCIĄ) – przeciwwskazane są zawody wymagające pracy fizycznej,
  • UCZEŃ Z NADMIERNYM WZROSTEM (GIGANTYZMEM) – przeciwwskazane są zawody wymagające obsługi maszyn i urządzeń, pracy na wysokości, na rusztowaniach,
  • UCZEŃ Z NIEDOBOREM WAGI – nie może wykonywać pracy wymagającej dużej wydolności fizycznej, dużej odporności psychicznej, w zmiennych warunkach klimatycznych; jeśli niedobór wagi jest efektem choroby – przeciwwskazania zależą od jej rodzaju,
  • UCZEŃ Z NADWAGĄ – nie może wykonywać pracy na wysokości, ponadto pracy wymagającej szybkiego tempa i precyzji, a także pracy w przemyśle spożywczym: przetwórstwie, cukiernictwie, piekarstwie,
  • UCZEŃ Z CUKRZYCĄ – przeciwskazane są zawody wymagające wysiłku fizycznego, pracy na wysokości, pracy pod ziemią, w zmiennych i trudnych warunkach klimatycznych, ponadto w środowisku stresogennym.

 

CHOROBY SKÓRY – przeciwwskazane są zawody wymagające częstych kontaktów z innymi, reprezentacyjności, ponadto zawody wymagające kontaktu z czynnikami chemicznymi, olejami, smarami, substancjami toksycznymi, z wszelkimi potencjalnymi alergenami.

CHOROBY O PODŁOŻU ALERGICZNYM – przeciwwskazania są uzależnione od alergenu: uczeń powinien unikać zawodów, w których może być narażony na kontakt z danym alergenem.

  • UCZEŃ Z ZABURZENIAMI ZMYSŁU DOTYKU – nie może wykonywać zawodów polegających na obsłudze urządzeń, pracach montażowych
  • UCZEŃ Z NADMIERNĄ POTLIWOŚCIĄ RĄK – nie może wykonywać zawodów opierających się na kontakcie z innymi w kontekście zabiegów pielęgnacyjnych, leczniczych, kosmetycznych, a także zawodów narażających na kontakt z prądem elektrycznym, wymagających ręcznej obsługi urządzeń,
  • UCZEŃ Z NADMIERNĄ SUCHOŚCIĄ SKÓRY – również dyskwalifikuje w zawodach wymagających bezpośredniego kontaktu z innymi (j.w), a także montażu drobnych elementów.

UKŁAD POKARMOWY

  • UCZEŃ Z CHOROBAMI WĄTROBY – m.in. wirusowe zapalenie wątroby (typu B, C, D) stanowi przeciwwskazanie do zawodów wymagających wysiłku fizycznego, kontaktów z materiałem biologicznym (zawody medyczne), zawodów gastronomicznych, ponadto kontaktu z czynnikami chemicznymi, toksycznymi,
  • UCZEŃ Z CHOROBĄ WRZODOWĄ ŻOŁĄDKA – nie może wykonywać zawodów wymagających ciężkiej pracy fizycznej, kontaktu z substancjami toksycznymi, zawodów gastronomicznych, a także narażających na stres.

Opracowanie:

(na podst. G. Sołtysińska „ABC doradcy zawodowego. Poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych. Materiały dla szkolnego doradcy zawodowego”, KOWEZiU, Warszawa 2010)

Elżbieta Swat-Padrok

 

Opinie
Pobierz Opinie.pdf 511 KB

Bartkowski J., Między stygmatyzacją a odrzuceniem. System szkolny a przygotowanie zawodowe młodych osób niepełnosprawnych, w: E. Giermanowska (red.), Młodzi niepełnosprawni – aktywizacja zawodowa i nietypowe formy zatrudnienia, Wyd. Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2007.

Boczar E., Metody poznawania i rozumienia osoby niepełnosprawnej w poradnictwie zawodowym,
Wyd. Biuro Koordynacji i Kształcenia Kadr Fundacja Funduszu Współpracy, Warszawa 2003.

Buryn U., Hulbój T., Kowalska M., Podziem­ska T., Rychlicka B., Uczeń z wadą słuchu chce zrozumieć świat. Poradnik
dla nauczy­cieli szkól ogólnodostępnyc
h, Wyd. MENiS,
Warszawa 2005.

Cohen J., Praktyczny poradnik savoir – vivre wobec osób niepełnosprawnych, Wyd. MPiPS, Warszawa 2009.

Gajdzica Z., Wpływ treści kształcenia na wybór zawodu
przez uczniów lekko upośledzonych umysłowo
, w: Kwiecińska R., Szymański M. J (red.), Młodzież a dorośli. Napięcia między socjalizacją a wychowaniem. Wyd. Instytut Nauk o Wychowaniu Akademii Pedagogicznej, Kraków 2001.

Giermanowska E (red), Młodzi niepełnosprawni o sobie.
Rodzina, edukacja, praca,
Wyd. Fundacja Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2007.

Hulek, A (red.), Uczeń niepełnosprawny w szkole masowej,
Wyd. Nauk. WSP, Kraków 1992.

Hučík J., Czynniki warunkujące przygotowanie do zawodu osób niepełnosprawnych umysłowo. w: Gajdzica Z (red.),
Między wsparciem doraźnym a wspieraniem racjonalnym,
czyli o uwarunkowaniach socjalizacji społecznej osób niepełnosprawnych, Wyd. Oficyna Wydawnicza „Impuls”,
Kraków 2008.

Jakubow­ski, S (red)., Uczeń niewidomy i słabowidzący
w ogólno­dostępnej szkole średniej
, Wyd. MENiS, Warszawa 2005.

Jurgielewicz-Wojtaszek M., Pawlak M., Wpływ zainteresowań
na kształtowanie się drogi zawodowej młodzieży upośledzonej umysłowo w stopniu lekkim
, w:. Janiszewska Z., Niścioruk K (red)., Człowiek z niepełnosprawnością intelektualną, t. 2, Wybrane problemy społecznego funkcjonowania oraz rehabilitacji osób
z niepełnosprawnością intelektualną, Wyd. Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2004.

Kossewska J., Uwarunkowania postaw; nauczyciele i inne grupy zawodowe wobec integracji szkolnej dzieci niepełnosprawnych. Wyd. Naukowe AP, Kraków 2000.

Kott T (red)., Uczeń z przewlekła chorobą i uczeń z zabu­rzeniami psychicznymi w szkole ogólno­dostępnej. Poradnik dla nauczycieli szkól ogólnodostępnych, Wyd. MENiS Warszawa 2005.

Kreft W., Rola informacji zawodowej w planowaniu kariery osób niepełnosprawnych, w: Poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych. Materiały konferencyjne, Wyd. Biuro Kształcenia Kadr/Fundacja Fundusz Pracy, Warszawa 2003.

Kreft W., i in., Podręcznik oceny zawodu z punktu widzenia różnego rodzaju niepełnosprawności, Wyd. Krajowy Urząd Pracy, Warszawa 2000, dostępny: www.eurodoradztwo.praca.gov.pl

Loska. M., Myśliwska, G (red)., Uczeń z niepełnosprawnością ruchową w szkole ogólnodostępnej. Poradnik dla nauczycieli szkół ogólnodostępnych, Wyd. MENiS, Warszawa 2005.

Lundine V., Smith C., Szkolenie zawodowe i planowanie osobistego rozwoju dla uczniów z zaburzeniami ze spektrum autyzmu: praktyczne materiały dla szkół, Wyd. Fraszka Edukacyjna, Warszawa 2008.

Milewska, A (red)., Podręcznik oceny zawodu, Wyd. Krajowy Urząd Pracy, Warszawa 1999,dostępny: www.eurodoradztwo.praca.gov.pl

Minczakiewicz, E (red)., Dziecko niepełnosprawne w rodzinie
i szko­le,
Wyd. Impuls, Kraków 2002.

Noworol Cz., Narzędzia oceny zawodowej osób niepełnosprawnych, w: Poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych. Materiały konferencyjne, Wyd. Biuro Kształcenia Kadr, Fundacja Fundusz Pracy, Warszawa 2003.

Sołtysińska, G., ABC doradcy zawodowego. Poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych. Materiały dla szkolnego doradcy zawodowego, Wyd. KOWEZiU, Warszawa 2010,
dostępne: www.euroguidance.pl

Palak Z., Uczniowie niewidomi i słabowi­dzący w szkołach masowych, Wyd. UMCS, Lublin 2000.

Sadowska S., Jakość życia uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, Wyd. Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006.

Szczepankowska B, Ostrowska A., Problem niepełnosprawności
w poradnictwie zawodowym, Wyd. Krajowy Urząd Pracy,
Warszawa 1998.

Temple G., Duffy K., Rozwijanie talentów: ścieżki kariery dla osób
z zespołem Aspergera i autyzmem wysokofunkcjonującym
,
Wyd. Polskie Forum Osób Niepełnosprawnych, Warszawa 2013.

Wolan-Nowakowska M., Młodzież w sytuacji planowania kariery zawodowej. Badania porównawcze uczniów z dysfunkcją narządu ruchu i pełnosprawnych, Wyd. Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa, 2013.

SZKOŁY-PONADGIMNAZJALNE-dla-osób-niepełnosprawnych
SZKOŁY-PONADGIMNAZJALNE-dla-osób-niepełnosprawnych_1.pdf Ø
Infor
Pobierz Infor.pdf 391 KB
Wszelkie prawa zastrzeżone 2018 - Centrum Doradztwa Zawodowego dla Młodzieży